PROJECT GOUDEN EEUW | PROMOTIE 

PDF
Gouden eeuw sHIJAA
Download (15 downloads)
Afbeelding
Gouden Eeuw Rivier
Download (2 downloads)
Items die we kunnen uitlichten:
  • Historische gebeurtenissen
    (i.s.m. Oude Hollandse Waterlinie)
  • Erfgoed
  • Invloed op heden
  • Handel
  • Trek- en beurtvaart
  • Beroepsvaart/(wal-)visserij
  • Scheepsbouw
  • Touwbanen / lakenindustrie / hennipkweek
  • Baksteenindustrie
  • Vervening
  • Religie

Hollandsche IJssel wordt Gouden Eeuw Rivier

De Gouden Eeuw begon ongeveer met de overname van de macht over de Lage Landen door stadhouder prins Willem van Oranje die door zijn huwelijk met Anne van Egmont de baronnie van IJsselstein had verkregen en duurde tot de Franse troepen onder koning Lodewijk XIV Nederland binnenvielen. Dit laatste zorgde voor het Rampjaar 1672 dat vooral voor IJsselstein, Montfoort en Haastrecht desastreus was.

De handel, industrie en scheepvaart in onze regio profiteerde van de bloeiperiode die van de Nederlanden de machtigste zeenatie ter wereld maakte. Stadjes en de infrastructuur ontwikkelden zich explosief. Veel daarvan is nog terug te zien en er is veel over te vertellen.

Daarom sluiten we graag aan bij het Nederlands Bureau voor Toerisme en Congressen die vanaf 2019 de Gouden Eeuw als toeristisch thema naar buiten wil brengen.

De handelsvloot van de Lage Landen, die in de Gouden Eeuw op de Oostzee en onder de Oost en West Indische Compagnieën voer, was de grootste ter wereld. De grote steden waren via waterwegen eenvoudig te bereiken. Ze groeiden, mede door een slim vaarwegstelsel dat transport van mensen en goederen mogelijk maakte. In het achterland van onze delta, waar de grootste rivieren van West-Europa samenkomen, vonden de exotische producten van overzee gretig aftrek. Er was een levendige nijverheid van en handel in producten voor de scheepvaartindustrie en bouw. Ook het binnenlandse transport leverde veel walbanen op.

Trekschuiten en postkoetsen zoals tijdens de Gouden Eeuw

De Hollandsche IJssel was in de Gouden Eeuw een belangrijke verbindingsweg, met Gouda als knooppunt, want daar gingen de vrachtschepen het gekanaliseerde achterland in richting Alphen om vandaar naar Utrecht, Haarlem of Amsterdam te varen. Ze kwamen in de Gouwe, waar kon worden gejaagd, zoals het voorttrekken van schepen heette, via de Havensluis of de Mallegatsluis.

Vracht werd in de havensteden overgeslagen op binnenvaartschepen die via jaagpaden langs trekvaarten werden voortgetrokken. Een stelsel van sluizen en overtooms zorgde ervoor dat de verschillende waterhoogtes probleemloos konden worden overbrugd.

Ook de passagiersvaart was goed geregeld met trekschuiten en beurtveren die volgens een dienstregeling voeren. 

Stichting Hollandsche IJssel Altijd Anders maakt zich sterk om in het zomerseizoen de trekvaart als toeristische attractie terug te brengen op de Gekanaliseerde Hollandsche IJssel tussen Oudewater en Hekendorp en IJsselstein en Marnemoende. In combinatie met een beurtverendienst met museumschepen tussen Gouda  en Capelle aan den IJssel met onderweg de nodige op en afstapplaatsen.

Voor een snelle verbinding en heen- en terugtocht over land wordt onderzocht of dat in een dienstregeling met een orginele postkoetsen en/of met antieke bussen  of huur-e-bikes mogelijk is. Stichting Varend IJsselschip (Reederij de IJsel) die nu samen met Paard aan ’t Werk op basis van charters trekvaarten aanbiedt wil dit project met inzet van vrijwilligers gaan uitvoeren.

Zeilmakerijen en touwbanen

De producten die nodig waren om de schepen te bouwen, te bevoorraden en op te tuigen konden via dezelfde vaarwegen worden aangevoerd, waardoor zeilmakerijen en touwslagerijen ontstonden waar hennep groeide, zoals langs de IJssel. Touwbanen in Oudewater en Moordrecht en de lakenindustrie in Gouda floreerden. 

Verstening kerken, panden, poorten, kades, bolwerken

In deze periode werden grachtenstelsels aangelegd met kademuren en kwamen er nieuwe bolwerken, stadsmuren en -poorten. In oude én nieuwe stadswijken verrezen imposante kerken en stadhuizen en werden pleinen en wegen bestraat. Bakstenen woningen in de steden moesten het risico op brand verkleinen.

Stadspoorten, waag- en marktgebouwen waren de toonbeelden van stedelijke trots. Boerenhoeven werden duurzaam van steen opgetrokken. De rijke Rotterdamse koopman Hans van der Veeken bouwde ’t Slot, een luxe kasteel in Capelle, gemaakt van bakstenen van zijn eigen steenplaats aan de IJssel.

De tolweg ’s-Gravenweg en Schielands Hoge Zeedijk tussen Rotterdam en Gouda werd in de Gouden Eeuw beklinkerd en zo ontstond de langste straatweg van Nederland. Deze was nodig als betrouwbare snelle verbinding tussen Utrecht en Rotterdam voor diligences. De spreuk zo oud als de weg naar Kralingen heeft betrekking op deze straatweg die al voor de Romeinse tijd bestond.

IJsselsteenindustrie

De baksteenindustrie langs de IJssel was belangrijk en dominant in de Lage Landen. De gele ijsselsteentjes, die op de tientallen steenplaatsen in veldsteenovens werden gebakken, vonden via het water hun weg naar de grote steden, die dankzij de toegenomen handel en nijverheid explosief groeiden.

De klei haalden de steenbakkers uit de IJssel die daardoor op diepte bleef, de brandstof, turf, uit het achterland, wat een ecologisch een ramp werd, omdat de waterwolf na de vervening de wegververbindingen wegsloeg en de polders veranderden in enorme meren.

De rederijen namen ijsselstenen mee als ballast, waardoor ze nu nog in forten, kerken, panden, schoorstenen, waterputten en indigobakken zijn terug te vinden in de voormalige handelsposten van de VOC en WIC.

STEENPLAATSEN MARKEREN Door de plaatsen te markeren waar ondermeer de steenplaatsen uit de Gouden Eeuw stonden en daar informatiepanelen bij te plaatsen, ontstaat er een toeristische rode draad langs de gehele Hollandsche IJssel.

De stichting HIJM i.o. wil met steun van de gemeente Zuidplas, de Provincie en Rijksdienst Cultureel Erfgoed van het assemble van vier ovens op Klein Hitland van de steenplaats die dateert uit de Gouden Eeuw, een ecomuseum van de Hollandsche IJssel maken, met een toeristisch informatiepunt voor de regio.

Lees meer »