Sluizen in Nieuwe Waterweg voorkomen dure tussenoplossingen tegen verzilting en overstromingen

Gepubliceerd op 30 augustus 2018 09:32

OPINIE [ROB STOLK] - Het Deltaplan is achterhaald, dat maakt de praktijk pijnlijk duidelijk. De Hollandse Waterkering, beter bekend als de Algerakering, is inmiddels een Rijksmonument. De visie op veiligheid en het behoud – of moeten we zeggen het maken – van biotopen heeft een andere wending gekregen. De Maeslantkering werd vanuit de oude visie gebouwd om een stormvloed tegen te houden. Terwijl onze dijken goed zijn tegen een ramp die eens in 100.000 jaar kan voorkomen, is de kering geschikt voor situaties die zich eens in de 100 jaar voordoen; onze Achilleshiel. Dit logge ding sluiten om de zouttong tegen te houden is niet im Frage, want dan wordt alle scheepvaartverkeer gestremd. Om die reden moeten de waterschappen de dijken langs de Hollandsche IJssel zorgvuldig op kracht en hoogte houden, trucs uithalen om verzilting van de polders tegen te gaan en de bejaarde Algerastuwen koesteren. Hier is een andere oplossing voor...

Bij de aanleg van de Deltawerken was global heating, met te verwachten langdurige droogteperiodes, geen issue. Bij het ontwerp van werd ingezet op bescherming tegen stormvloeden, niet op behoud van biotopen en sturing van natuurlijke waterverloop.

De brede Nieuwe Waterweg bleef buiten schot vanwege het belang van havenbaronnen. De zouttong kon daardoor bij minder aanvoer van zoetwater zoals dit jaar dieper landinwaarts te trekken. Ook de Hollandsche IJssel die de zoetwater moet aanvoeren voor het gevoelige achtergelegen poldergebied, verzilt daardoor.

Met houtje-touwtje oplossingen, die veel stremmingen en energie kosten, moeten de waterschappen nu samenwerken om water uit de Rijn op een ingewikkelde manier via kanalen in polders en de IJssel te pompen, teneinde schade te beperken.

Plannen die voor het Rotterdamse havengebied worden bedacht, maar ook invloed hebben op onze regio, blijven een beetje buiten ons aandachtsgebied. Met 'onze' bedoel ik de bewoners van de polders langs de rivieren die richting Rotterdam stromen. De Lek en IJssel  zijn immers essentieel voor onze waterhuishouding, watergebonden werkgelegenheid en recreatie. Ze zijn dus niet alleen belangrijk voor de scheepvaart met Rotterdamse handel.

Niemand staat hier op om het op te nemen tegen slechte waterloopkundige oplossingen die voor de andere kant van de Brienenoordbrug worden bedacht. Niemand komt op voor goede alternatieven om problemen waar we aan deze kant mee te maken krijgen structureel op kunnen lossen.

Praktische oplossing voor veel problemen

Een goed alternatief voor onze veiligheid en tegen verzilting wordt in de wandelgangen het Plan Spaargaren genoemd. Ingenieur Frank Spaargaren, inmiddels 78 jaar oud, was hoofd van het bouwbureau van de  Oosterscheldekering. Hij kent de waterloopkundige situatie in de delta daardoor als geen ander. Hij maakte dit plan om definitief af te rekenen met de problemen van te hoog en te droog. Zijn voorstel kreeg als werktitel Plan Sluizen.

Wat houdt Plan Sluizen in?

Grote schepen worden afgewerkt op de Maasvlakte, die gaan de stad Rotterdam al lang niet meer in. De oude havens worden gebruikt door binnenvaartschepen en enkele coasters, steeds meer voor pleziervaart, al zou je dat niet direct zeggen bij een cruiseschip van ruim driehonderd meter lang. Spaargaren wil daarom een groot sluizencomplex maken in de Nieuwe Waterweg ter hoogte van Vlaardingen. Olietankers kunnen dan nog net via open water bij de raffinaderijen komen.

Deze sluis wordt een halve kilometer lang, groter dan echt nodig, maar anders komt de heilige koe van Rotterdam, de cruisevaart, in het geding. Ter vergelijking: de sluis bij IJmuiden in het Noordzeekanaal is net zo lang.

Zo’n sluis zorgt ervoor dat de zeegetijden geen invloed meer hebben op het achterland. De waterstanden in de rivier zullen bij ons nog wel fluctueren, maar een meter lager blijven. Overtollig zoetwater kan eenvoudig via het Haringvliet en de Oosterschelde worden afgevoerd en worden gebufferd voor droge perioden. De zeesluizen van de Oosterschelde- en Haringvlietdam kunnen vervolgens zonder angst voor verzilting van het achterland open, zodat de haring daar vrolijk kan paaien en de zalm en steur richting Lobith en kan trekken.

De Algerakering mag gaan genieten van zijn welverdiende pensioen en de Capelse sluizen kunnen open blijven. Afbreken zoals de Snelle Sluis mag in dit geval niet, want dit is wel een Rijksmonument.

Het plan van Spaargaren is geniaal door zijn eenvoud: Rotterdam houdt droge voeten, een KIJK-operatie van een half miljard om de IJsseldijken langs de Krimpenerwaard te versterken, kan een stuk goedkoper of achterwege blijven. Volgens Spaargaren kan er twee miljard (!) bespaard worden op dijkverhogingen tussen Vlaardingen en Tiel.

Waarom staat er dan niemand op om onze regering te vertellen dat ze niet moet wachten tot 2070 met de uitvoering van dit plan, maar dat die miljarden moeten worden ingezet om Plan Sluizen direct aan te pakken? Het gaat om onze veiligheid, zoetwatervoorziening en economie. Het grootste nadeel is dat de binnen- en de cruisevaart een half uurtje bij Vlaardingen moet schutten, maar dat lijkt me een lage prijs voor alle voordelen die dit plan biedt.

De Regeringscommissaris van het Deltaprogramma Wim Kuijken moest dit plan wel serieus nemen, nadat Aboutaleb in de hoedanigheid van voorzitter van gebiedsoverleg Deltaprogramma Rijnmond-Drechtseden, hem namens die club in 2015 schreef dat ze dit plan als volwaardig alternatief zien voor de vervanging van onbetrouwbaar gebleken Maeslantkering.

Kuijken is ook man die we drie jaar later, afgelopen droge zomer dus, voor tv hoorden zeggen dat hij ervoor had gekozen om de capaciteit van het houtje-touwtje gedoe te vergroten, omdat dit op korte termijn de goedkoopste oplossing is en dat we moeten vertrouwen op de Maeslantkering.

Ik verwachtte dat de gemeenten in de Regio Midden-Holland en de waterschappen daarna op de barricaden zouden springen en zich achter Aboutaleb zouden scharen om Plan Sluizen versneld af te dwingen, want daarmee zijn al onze problemen immer tot in de verre toekomst opgelost? Maar het bleef hier in de polders akelig stil. Ontgaat het onze bestuurders of spelen er andere belangen?

Een ander ding is meer van sentimentele aard: de Hollandsche IJssel zal met Plan Sluizen zijn status als getijrivier verliezen en loopt minder risico op dijkdoorbraken. Dat zal even wennen worden voor mensen die houden van romantiek en stoere jongensverhalen.

Aan de andere kant maakt een stabielere waterstand de rivier wel een stuk veiliger voor recreanten en kunnen eenvoudiger voorzieningen worden getroffen voor aanmeerplekken.

Voor wie een impressie wil zien van het Plan Sluizen »


«   »