Landschap verdient volwaardige plek in het ruimtelijk beleid

Gepubliceerd op 13 november 2019 12:00

In het signalenrapport "Zorg voor landschap. Naar een landschapsinclusief omgevingsbeleid" pleit het Planbureaubureau voor de Leefomgeving (PBL) ervoor om de kwaliteit van het landschap volwaardig mee te wegen bij de keuzes die worden gemaakt bij het plannen van projecten die de beleving van de leefomgeving beïnvloeden.  Het klimaatakkoord, de voortgaande verstedelijking, het natuurbeleid en veranderingen in de landbouw leggen steeds meer claims op het landschap met ruimtevreters, zoals zonneparken, windmolenparken, grote distributiecentra en woonwijken. Het landschapsbeleid is in 2012 gedereguleerd en de zorg voor het landschap is niet voldoende geborgd in de Omgevingswet. Landschap is een publiek belang; voor ingrepen in het landschap is maatschappelijk draagvlak wenselijk. De Beleidsbrief Landschap verschijnt als aanvulling op de Nationale Omgevingsvisie (NOVI). In het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl), dat onder de nieuwe Omgevingswet hangt, en in het nieuwe Gemeenschappelijk landbouwbeleid van de EU kunnen belangrijke stappen worden gezet naar een landschapsinclusief omgevingsbeleid.

 

Zorg om landschap

De bouwing van het Nederlandse landschap is de afgelopen drie decennia van 12 naar 16 procent gestegen en het aantal windturbines op land is toegenomen tot zo’n 2.000 stuks. Het aantal datacenters in het buitengebied nam jaarlijks met 10 procent toe. Sloten en houtwallen zijn verdwenen als voor efficiencyvergroting van de landbouw. Het aantal zonneparken van meer dan 1 megawatt is in twee jaar tijd verviervoudigd tot 80. De druk op het Nederlandse landschap neemt toe. We moeten ons zorgen maken over het verdwijnen van de openheid, vergezichten en bomen. In het huidige omgevingsbeleid is het landschap vaak een sluitpost met versnippering tot gevolg. Om ‘landschapsinclusief’ omgevingsbeleid bij provincies te stimuleren moet het landschap expliciet worden geborgd in het Besluit kwaliteit leefomgeving. Een herwaardering kan aan doelstellingen worden verbonden voor waterschappen en gemeenten.

Meervoudig ruimtegebruik stimuleren

De opgaven met betrekking tot energietransitie, landbouw, verstedelijking, klimaatadaptatie en biodiversiteit vragen om ingrepen die lokaal vaak goed zijn te combineren. Dat leidt tot meervoudig ruimtegebruik en daarmee ruimtebesparing en kan zorgen voor een mooier landschap. Het Rijksprogramma Ruimte voor de Rivier heeft bewezen dat dit kan: nationale waterveiligheidsdoelen werden verbonden aan doelen voor natuur, landschap en recreatie. De aanbeveling van de PBL-studie is om functies waar dit kan te verbinden en alleen te scheiden als dit niet anders kan, bijvoorbeeld bij de functies natuur en intensieve landbouw.

Waardevolle landschappen en Nationale parken nieuwe stijl

Landschappen met een grote betekenis voor de Nederlandse samenleving en unieke cultuurhistorische of aardkundige waarden, zijn onvervangbaar en verdienen nationale aandacht. De Nederlandse parken zijn kwetsbaar. Het PBL beveelt aan om een schil rond deze parken te ontwikkelen met hierin extra aandacht voor meervoudig en landschapsinclusief ruimtegebruik. Dit biedt mogelijkheden om Nationale parken beter in te passen in hun directe landschappelijke omgeving en ruimtelijk en functioneel te verbinden met die omgeving. Zo kan Nederland Nationale parken krijgen met een robuuste kern natuurgebied en daaromheen een schil van natuur- en cultuurlandschappen.


«   »

Reactie plaatsen

Reacties

Er zijn geen reacties geplaatst.